Damlama sulama, suyu bitkinin kök bölgesine kontrollü biçimde ulaştırmayı amaçlayan bir yöntemdir. Bahçe, sera ve tarla uygulamalarında iş gücünü azaltmaya ve sulamayı daha düzenli yönetmeye yardımcı olabilir. Ancak Terme’de damlama sulama sistemi kurulurken arazi büyüklüğü kadar bitki düzeni, toprak yapısı, su kaynağı ve kot farkları da değerlendirilmelidir.
Planlamaya hangi bilgilerle başlanır?
Önce sulanacak alanın ölçüsü, sıra uzunlukları, bitki aralıkları ve arazi eğimi belirlenir. Su kaynağının saatlik debisi ile basıncı ölçülür. Kuyu, depo, kanal veya şebeke suyunun içerdiği kum, organik madde ve çözünmüş mineraller filtre seçimini etkileyebilir.
- Toplam alan ve sulama bölümleri
- Bitki türü, yaşı ve sıra aralıkları
- Toprağın suyu alma ve tutma özelliği
- Arazi eğimi ve kot farkı
- Su kaynağının debisi, basıncı ve kalitesi
- Elektrik veya pompa imkânı
- İleride genişletilmesi düşünülen alanlar
Filtre neden sistemin temel parçasıdır?
Damlatıcı geçişleri dar olduğu için kum, yosun ve organik parçalar tıkanmaya neden olabilir. Su kaynağına göre elek, disk veya kum-çakıl filtreleri tek başına ya da birlikte kullanılabilir. Filtrenin yalnız türü değil, sistem debisine uygun kapasitede olması da önemlidir.
Filtre giriş ve çıkışındaki basınç farkı, temizlik ihtiyacını anlamaya yardımcı olur. Düzenli yıkama yapılmayan bir filtre sistem basıncını düşürebilir ve uzak sıraların daha az su almasına yol açabilir.
Arazi neden bölgelere ayrılır?
Su kaynağı bütün alanı aynı anda besleyemeyebilir. Çok uzun lateral hatlar veya büyük kot farkları da dağılımı bozabilir. Alanın vanalarla kontrollü bölgelere ayrılması, her bölümün uygun debi ve basınçta sulanmasını sağlar.
Ana boru, yan borular ve damlama hatlarının çapı hesaplanırken hat boyunca oluşan basınç kaybı dikkate alınmalıdır. Sadece başlangıç noktasında güçlü akış olması, sıra sonlarında yeterli su bulunacağı anlamına gelmez.
Damlatıcı ve boru seçimi nasıl yapılır?
Damlatıcı debisi; toprak yapısı, bitki ihtiyacı, dikim aralığı ve sulama süresiyle birlikte seçilir. Kumlu topraklarda su daha hızlı derine ilerleyebilirken ağır topraklarda yüzeyde daha geniş yayılım görülebilir. Bu nedenle aynı bitki için bile farklı arazilerde farklı damlatıcı aralığı gerekebilir.
Eğimli veya uzun sıralarda basınç dengeleyici damlatıcılar değerlendirilebilir. Sezonluk ince cidarlı hatlarla uzun süre kullanılacak daha dayanıklı hatların maliyet ve kullanım biçimleri farklıdır.
Pompa ve basınç düzenleme
Pompa, en uzak sulama bölgesine gerekli debiyi uygun basınçla ulaştıracak şekilde seçilmelidir. Çok yüksek basınç bağlantıların açılmasına ve damlatıcı debilerinin değişmesine yol açabilir. Basınç regülatörü ve ölçüm göstergeleri, sistemin tasarlanan aralıkta çalışmasına yardımcı olur.
Pompa susuz çalışmaya karşı korunmalı; emiş hattı, çekvalf ve elektrik altyapısı kullanım koşullarına uygun olmalıdır.
Sulama süresi nasıl belirlenir?
Her arazi için geçerli sabit bir sulama süresi yoktur. Bitkinin gelişim dönemi, hava koşulları, yağış, toprak nemi ve damlatıcı debisi birlikte değerlendirilmelidir. Kısa aralıklarla yalnız yüzeyi ıslatmak veya toprağın alabileceğinden hızlı su vermek kök bölgesinde istenen dağılımı sağlamayabilir.
Belirli aralıklarla farklı noktalarda toprak nemini kontrol etmek, başlangıç ve sıra sonundaki damlatıcıların çalışmasını karşılaştırmak uygulama programını geliştirmeye yardımcı olur.
Gübreleme yapılacaksa nelere dikkat edilir?
Uygun ekipman ve bitki besleme planı bulunduğunda bazı gübreler sulama suyuyla verilebilir. Gübre tamamen çözünebilmeli ve sistem malzemeleriyle uyumlu olmalıdır. Uygulama sonunda hatların temiz suyla yıkanması, damlatıcılarda kalıntı birikmesini azaltmaya yardımcı olur. Doz ve ürün seçimi için tarımsal danışmanlık alınması uygundur.
Sezon boyunca bakım
- Filtreleri basınç farkına ve su kirliliğine göre temizlemek
- Ana ve yan hatların uçlarını belirli aralıklarla açıp yıkamak
- Delinen veya çıkan bağlantıları kontrol etmek
- Başlangıç ve sıra sonundaki basıncı karşılaştırmak
- Tıkanan damlatıcıların nedenini araştırmak
- Sezon sonunda hatları uygun biçimde boşaltmak ve saklamak
Sık sorulan sorular
Damlama sulama her gün çalıştırılmalı mı?
Sıklık; bitki, toprak, hava ve gelişim dönemine bağlıdır. Takvimden çok kök bölgesindeki nemin ve bitkinin gerçek ihtiyacının izlenmesi gerekir.
Mevcut pompa yeni sistemi besler mi?
Pompanın etiketi tek başına yeterli bilgi vermez. Kullanılacak bölgenin debisi, arazi kotu, boru kayıpları ve filtre basınç kaybı hesaplanarak pompanın çalışma noktası kontrol edilmelidir.
Terme’de bahçe, sera veya tarla için damlama sulama sistemi düşünüyorsanız Terme Su Tesisat’tan su kaynağı ve arazi koşullarına göre planlama değerlendirmesi talep edebilirsiniz.